Rolnik, który chce zrezygnować ze zwolnienia z podatku VAT staje przed wieloma znakami zapytania. Często jednym z pytań, na które potrzebuje odpowiedzi jest pytanie o numer REGON. Kojarzy się on często z obowiązkami sprawozdawczymi i spowiadaniem się z każdej złotówki. Pytanie jednak brzmi: czy do przejścia na VAT rolnik musi posiadać numer REGON? Odpowiadamy więc: zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, indywidualne gospodarstwa rolne podlegają wpisowi do rejestru REGON. Wynika to z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 591, z późn. zm.) oraz z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów gospodarki narodowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 69, poz. 763 z późn. zm.).

Zgodnie z brzmieniem art. 42 ww. ustawy wpisowi do rejestru REGON podlegają:

1) osoby prawne,
2) jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej,
3) osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.

Tutaj za osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą rozumie się zarówno osobę fizyczną będącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, inną osobę fizyczną prowadzącą działalność na własny rachunek w celu osiągnięcia zysku, jak i osobę fizyczną prowadzącą indywidualne gospodarstwo rolne.

Czy rolnik potrzebuje numer REGON, aby „przejść na VAT”? Z ustawy o VAT nie wynika obowiązek posiadania numeru REGON ani dla rolnika ryczałtowego, ani dla rolnika czynnego podatnika VAT. Wypełniając deklarację VAT-R w celu rezygnacji ze zwolnienia w VAT, możemy podać albo PESEL albo REGON rolnika. Nie mamy obowiązku podawać obydwu numerów. Numer REGON nie jest wymagany, by móc stać się czynnym podatnikiem VAT w świetle ustawy o VAT. Obowiązek rejestracji w systemie REGON wynika z ustawy o statystyce publicznej i dotyczy wszystkich indywidualnych gospodarstw rolnych.

Można spytać po co rolnikowi wpis do ewidencji podmiotów? Otóż, w pewnych przypadkach REGON może okazać się potrzebny. Wystarczy pozornie prosta do załatwienia sprawa, jak uzyskanie faktury VAT za usługi telekomunikacyjne . Np. rolnik, który jest czynnym podatnikiem VAT, chce odliczyć podatek z faktur od operatora sieci komórkowej za usługi telekomunikacyjne. Oczywiście, żeby wszystko było prawidłowe zależy mu na tym, by na fakturach widniał jego NIP. I tu pojawia się problem. Sprawdziliśmy u dwóch różnych operatorów sieci komórkowych, czy na fakturze dla rolnika można wpisać jego NIP. Odpowiedziano nam, że nie jest to możliwe, jeżeli rolnik ten nie posiada numeru REGON. Wszystkiemu winien jest program komputerowy, który daje tylko dwie opcje wyboru: osoba fizyczna czy firma? Jeśli wybierzemy osobę fizyczną, w formularzu z danymi klienta nie ma miejsca na wpisanie numeru identyfikacji podatkowej. Jeżeli natomiast wybierzemy firmę, program nie przyjmie danych, jeśli nie zostanie uzupełnione pole przewidziane na numer REGON.

Co zrobić, żeby dostać REGON? Wystarczy wypełnić wniosek RG-1, dostępny na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego. Do tego wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający posiadanie gospodarstwa rolnego, czyli akt notarialny lub decyzję o wymiarze podatku rolnego. Następnie należy złożyć te dokumenty w Głównym Urzędzie Statystycznym osobiście lub za pośrednictwem poczty. Istnieje możliwość złożenia dokumentów za pośrednictwem Internetu, jednak wiąże się to z koniecznością posiadania bezpiecznego podpisu elektronicznego. Należy pamiętać, żeby wniosek złożyć do oddziału GUS właściwego dla województwa, w którym dana osoba fizyczna, podlegająca wpisowi, ma miejsce zamieszkania. Ile to kosztuje? Nic. Główny Urząd Statystyczny nie pobiera opłat za wpisanie do rejestru REGON.

W przypadku przedsiębiorstw, sprawa jest oczywista. Wniosek o wpis do rejestru REGON dołącza się do dokumentów rejestracyjnych wysyłanych do KRS. Bez kompletu niezbędnych dokumentów (w tym wniosku o REGON) sąd rejestrowy nie zarejestruje nam firmy. W przypadku rolników obowiązek złożenia wniosku o wpis RG-1 powstaje w terminie 14 dni od momentu uzasadniającego ten wpis, czyli np. od dnia utworzenia gospodarstwa rolnego. Jednak zanim ten wniosek złożymy, zalecam sprawdzić na stronie www.stat.gov.pl lub telefonicznie, czy przypadkiem numer REGON nie został już nadany. Wynika to z tego, że w latach ubiegłych numery REGON nadawano rolnikom z urzędu, i w ten sposób wielu rolników ma już nadany numer, a nawet o tym nie wie. Przed zmianami przepisów na ten temat, które weszły w życie w 2009 roku, indywidualne gospodarstwa rolne były wpisywane do rejestru podmiotów gospodarki narodowej na podstawie wykazów przekazywanych do GUS-u przez gminy. Polecam więc sprawdzić swój numer na stronie GUS-u, gdzie znajduje się zakładka REGON, a w niej wyszukiwarka. Po wpisaniu numeru NIP rolnika od razu dowiemy się, czy ma on nadany numer REGON, czy też nie. I już nic nie stoi na przeszkodzie, by udać się do swojego operatora telekomunikacyjnego, podać mu wszystkie dane i zacząć otrzymywać faktury zakupu za usługi, które uprawniają do odliczenia podatku naliczonego VAT.